Edwy Plenel: İnternette “bedava model” bir spekülasyondan ibarettir (özel)
Fransız basınının efsane isimlerinden Edwy Plenel, internette gazeteciliğin bedava sunulmasına karşı. Yayında ise hızdan ziyade özel içeriğe öncelik verilmesi gerektiğinde ısrar ediyor. Özel röportaj.
Le Monde gazetesinin eski yayın yönetmeni, bağımsız haber sitesi Mediapart‘ın kurucusu Edwy Plenel, bıyıkları, hafif kambur duruşu ve üzerine bir beden büyük takım elbisesiyle başka bir çağdan kalmış gibi… Cümleleri ağdalı ağdalı, her birinin üzerinde günlerce düşündüğünü belli ederek telaffuz ediyor.
İnternet ve internetin gazeteciliğe sunduğu imkanlar üzerine böylesine detaylı düşünmüş birinin Mediapart gibi içine kapalı bir site kurmuş olması garip. Tamamı ücretli olan site özel haberleriyle kendine saygınlık kazandı. Ama binlerce vuruşluk haberleri, sitedeki kullanım zorlukları ve ekonomik modeliyle -bazı çevrelerde- alay konusu olmaya devam ediyor. (Detaylar için bu makaleye bakabilirsiniz.)
“Gazeteci artık görüşler ve halk arasında aracı değil”
Edwy Plenel’in internetin gazeteciliğe sunduğu imkanlarla ilgili bazı çok doğru (Türkiye’de internet gazeteciliğine getirdiğim eleştirilere de destek olan) tespitleri var:
- Ben bu siteyi kurarken internette arzın yeniden oluşturulması gerektiğine karar verdim. Çünkü internet sadece haber akışı ile ilgili değil. Aynı zamanda “özel” bir içerik (exclusivité) sunabilmekle ilgili. Bu endüstriyel devrimin ortasında içeriğin hala bir değeri olduğunu göstermek, içeriğin değerini savunmak istedim.
- İnternet, belgeleri ve karşılaştığımız etik sorunları gündeme getirmeye ve okuyucularımızla bunları karşılıklı tartışmaya ortam sağlıyor. Bu beni çok heyecanlandırıyor.
- Sayısal devrim sayesinde gazeteci artık fikir ve halk arasındaki tek aracı olmaktan çıktı. Meslek, katılımcı bir yapıya bürünmek zorunda kaldı. Biz bunu tüm haberlerimizi üye yorumlarına açarak yapıyoruz. Üstelik yalnızca üyelerin yorum yapabilmesi gerçek bir topluluk oluşturmamıza yardımcı oluyor.
“İnternet reklamcılığı kendi ekonomisini henüz yaratamadı”
Mediapart’a üyelik 9 euro. Site 2007 yılında ilk kurulduğunda ücretsiz içerik sunmaması arama motorlarında varlığını ortadan kaldırdığı için, reklam almaması ise para kazanmayı imkansız hale getireceği için eleştirilmişti. Plenel’in buna itirazı var:
- Bence internet reklamcılığı kendi ekonomisini henüz yaratamadı. Radyo ve televizyonu örnek aldı ama işe yaramadı. [...] Çünkü sadece reklama dayalı bir yayının kaliteli olması mümkün değil. Eğer mümkün olsaydı BBC ve ARTE gibi kamu kanalları olmazdı.
- İkinci bir sorun da reklamın henüz internette kendisini sunmak çin ideal modeli bulamamış olması. Basılı yayında mizanpaj ilanlara belli bir alan ayırıyor ve bunu çizgilerle belirliyor. İnternette bu henüz gelişmedi. Şu anda başarıya en yakın olan model GoogleAds, Google’ın bağlantılar yoluyla verdiği küçük ilanlar. Ama bunlar da yeterli değil. İnternette bir ilan beni ürünün, mesela bir otomobilin sayfasına götürmeli ve ben o otomobili o an, orada satın alabilmeliyim.
- Biz Mediapart’ı kurduğumuzda kimse insanların bilgi karşılığında para ödemeye hazır olduğuna inanmamıştı. “Bedava”, internetin alternatifsiz tek modeli olarak sunuluyordu. Oysa bu bir spekülasyondan ibaret, subprime’lardan bir farkı yok… Doğrusu şu ki kaliteli gazetecilik bedavaya üretilemez. [...] Evet Mediapart’ta henüz kâr etmeye başlamadık ama insanların kaliteli gazetecilik karşılığında para ödemeye hazır olduğunu kanıtladık.
- WSJ, FT, The Economist… “Bedava model” üzerine spekülasyon yapan, piyasayı yakından takip edip analiz eden bu yayınların hiçbiri ürünlerini bedava sunmuyor. Çünkü bilginin bir değeri olduğunu biliyorlar. Yimi yıl sonra gazetcilik okullarında bedava modelin bir balon olduğunu ve patladığını öğreteceğiz.
Edwy Plenel sayısal devrimin “gazeteciliğin en büyük üç masrafını, yani kağıdı, baskıyı ve dağıtımı ortadan kaldırdığını” söyleyerek interneti övüyor. Parası olsa dahi Mediapart’ı kapatıp gazete çıkarmayacağını, ama Mediapart’a ek bir haftalık yayın planladığını belirtiyor. Siteyi ise bir gazetecilik labaratuvarı olarak betimliyor: “Başarılı olamasak bile en azından bunu denemiş olarak gazetecilik tarihine geçeriz.” *
* Plenel bu son cümleyi 2008 yılında ESJ de Lille‘de verdiği konuşmada sarf etmişti.
** Edwy Plenel’in gazetecililiğin geleceği ile ilgili de (yüzde yüz katıldığım) önemli bir tespiti var: “Gazetecinin bugün içinde bulunduğu ekonomik ve ahlaki krizden çıkmasının tek yolu var o da mesleğinin özüne dönmek: araştırmacılık, saha gazeteciliği ve izlenimlerle beslenmiş bir habercilik (reportage).”
Yorumlar
Bir Yorum
Leave a Reply
[...] (Plenel’in internet gazeteciliği ve internet ilan sektörü ile ilgili görüşslerini burada [...]