Rue89, Bakchich, Mediapart: Fransız bağımsız haber sitelerinde üç farklı ekonomik model
Fransa’da Nicolas Sarkozy’nin iktidara yükselişi, medya patronlarıyla dostluğu, aynı dönemde Liberatıon gazetesinin Edouard de Rothschild tarafından satın alınması vs. basına güvensizliği artırdı.
Aynı dönemde “bağımsız” kalmak isteyen gazetecilerden bazıları yeni mecralar aramaya başladı ve ortaya pure players, bağımsız haber siteleri çıktı. bunlardan üçü, Rue89, Bakchich ve Mediapart siteleri bugün ülkenin saygın haber kaynakları arasında yer alıyor. Gün ışığına çıkardıkları skandallar gündemi belirliyor, Le Monde, Le Figaro gibi gazeteler bu gündemi takip etmek zorunda kalıyor.
(Bu sitelerin hikayeleri ve yayın politikalarıyla ilgili detaylar için yabancı bir site için yazdığım profillerini burada, burada ve burada okuyabilirsiniz.)
Bizim için enteresan olan ise şu: bu sitelerin her biri bambaşka bir ekonomik model seçti ve finansal açıdan bugün başka başka yerlere geldi. Seçtikleri modelleri, hatalarını ve bugünkü durumlarını incelemenin “İnternette bir haber sitesi nasıl ayakta durur?” sorusuna yanıt ararken ilham verebileceğini düşündüm.
Sitelerin kurucularıyla yaptığım röportajlardan öğrendiklerimi yazdım. Yorumu size bırakıyorum.
Yazının devamı
ÖZEL: Le Monde internet için yeni bir model deniyor, hedef yeni aboneler
Fransa’nın en büyük gazete markası Le Monde, gazete içinde aylar süren tartışmanın ardından online içeriğinin büyük bölümünü ücretli hale getirmeye karar verdi.
Yönetim tüm birim şeflerine şubat ayı ortasında gönderdiği bir memo ile yakında internet sitesinde bedava yayınlanan haberlerin sayısının 15-20 adet ile sınırlandırılacağını, geri kalanının yalnızca abonelere sunulacağını söyledi. Aynı memoda bunun sağlanması için gazete ve internet arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi istendi.
Yeni yapılanmanın detaylarına geçmeden önce, lemonde.fr‘in bugünkü durumuna göz atalım:
- Site 1995 yılında açıldı, 1999 yılından beri bugünkü haliyle hizmet veriyor.
- 95 bin abone siteye ayda 6-15 euro ödüyor.
- Fransa’da Le Figaro‘dan sonra en çok ziyaret edilen ikinci haber sitesi.
- Aylık tekil ziyaretçi sayısı 5 milyon civarında…
Lemonde.fr’e abone olanlar gazetenin tamamını e-gazete şeklinde okuyor, arşivlere ve detaylı grafiklere ulaşabiliyor. Ancak gazetede yayınlanan hemen her haber üç gün boyunca lemonde.fr’de bedava okunabiliyor.
Ayrıca siteye gün boyu yeni haberler ekleniyor, orijinal içerikli haberler, videolar, fotoğraflar mümkün olduğunca çok kullanılıyor. Yani hem Le Monde hem de gündem lemonde.fr’den son derece rahat şekilde ve bedava takip ediliyor.
Hurriyet.com.tr’nin içeriksel, sayısal, ekonomik portresi
Hurriyet.com.tr portal ve iş geliştirme koordinatörü Erhan Acar e-posta yoluyla sorularıma yanıt verdi. Buyrunuz hurriyet.com.tr’nin sayısal ve ekonomik portresi…
Hurriyet.com.tr, yayın hayatına 1997 yılında başladı. Bugün Fatih Çekirge’nin genel yayın yönetmenliğinde 50 kişinin çalıştığı site, içerikten teknik operasyonlara kadar her şeyi kendi içinde yapıyor. (Sanırım tasarımla ilgili sorunlar da bu kendi içinde kalmışlıktan kaynaklanıyor.)
- 1997 yılında 650 bin olan günlük tekil ziyaretçi sayısı bugün 2 milyon.
- Sitenin aylık tekil ziyaretçi sayısı 20 milyon.
- Ayda toplam 1.3 milyar sayfa görüntüleniyor.
- comScore’un Ocak 2010 raporuna göre sitenin erişilebilirlik oranı yüzde 36,4. Yani Türkiye’de her 100 kişiden 80’i haber sitelerine giriyor ve giren 80 kişinin 40’ı hurriyet.com.tr’yi tercih ediyor.
Edwy Plenel: İnternette “bedava model” bir spekülasyondan ibarettir (özel)
Fransız basınının efsane isimlerinden Edwy Plenel, internette gazeteciliğin bedava sunulmasına karşı. Yayında ise hızdan ziyade özel içeriğe öncelik verilmesi gerektiğinde ısrar ediyor. Özel röportaj.
Le Monde gazetesinin eski yayın yönetmeni, bağımsız haber sitesi Mediapart‘ın kurucusu Edwy Plenel, bıyıkları, hafif kambur duruşu ve üzerine bir beden büyük takım elbisesiyle başka bir çağdan kalmış gibi… Cümleleri ağdalı ağdalı, her birinin üzerinde günlerce düşündüğünü belli ederek telaffuz ediyor.
İnternet ve internetin gazeteciliğe sunduğu imkanlar üzerine böylesine detaylı düşünmüş birinin Mediapart gibi içine kapalı bir site kurmuş olması garip. Tamamı ücretli olan site özel haberleriyle kendine saygınlık kazandı. Ama binlerce vuruşluk haberleri, sitedeki kullanım zorlukları ve ekonomik modeliyle -bazı çevrelerde- alay konusu olmaya devam ediyor. (Detaylar için bu makaleye bakabilirsiniz.)
“Gazeteci artık görüşler ve halk arasında aracı değil”
Edwy Plenel’in internetin gazeteciliğe sunduğu imkanlarla ilgili bazı çok doğru (Türkiye’de internet gazeteciliğine getirdiğim eleştirilere de destek olan) tespitleri var:
- Ben bu siteyi kurarken internette arzın yeniden oluşturulması gerektiğine karar verdim. Çünkü internet sadece haber akışı ile ilgili değil. Aynı zamanda “özel” bir içerik (exclusivité) sunabilmekle ilgili. Bu endüstriyel devrimin ortasında içeriğin hala bir değeri olduğunu göstermek, içeriğin değerini savunmak istedim.
- İnternet, belgeleri ve karşılaştığımız etik sorunları gündeme getirmeye ve okuyucularımızla bunları karşılıklı tartışmaya ortam sağlıyor. Bu beni çok heyecanlandırıyor.
- Sayısal devrim sayesinde gazeteci artık fikir ve halk arasındaki tek aracı olmaktan çıktı. Meslek, katılımcı bir yapıya bürünmek zorunda kaldı. Biz bunu tüm haberlerimizi üye yorumlarına açarak yapıyoruz. Üstelik yalnızca üyelerin yorum yapabilmesi gerçek bir topluluk oluşturmamıza yardımcı oluyor.
Türkiye’de internet gazeteciliği yok!
Türkiye’de internet gazeteciliğinin eleştirisini, Türkiye’de gazeteciliğin içler acısı halinden bağımsız değerlendirmek mümkün mü emin değilim… En azından içerik olarak ikisinin el ele gittiği kesin.
Mesela ülkenin güya en büyük gazetelerinin porno sitelerini andırması hiç kuşkusuz yerli yersiz manken resmi yayınlamazsak kimsenin ülkede olup bitenlere ilgi duymayacağına inanma alışkanlığımızdan geliyor.
Ama içerikten bağımsız olarak düşündüğümüzde dahi Türkiye’de gerçek anlamda bir internet gazeteciliğinden bahsedemiyoruz.
